Szanowni Przedstawiciele Rodzin Katyńskich! Szanowni Państwo!
W kwietniu 1940 roku ponad 21 tysięcy polskich jeńców z obozów i
więzień NKWD zostało zamordowanych. Tej zbrodni ludobójstwa dokonano
z woli Stalina, na rozkaz najwyższych władz Związku Sowieckiego.
Sojusz III Rzeszy i ZSRR, pakt Ribbentrop-Mołotow i agresja na
Polskę 17 września 1939 roku znalazły swoją wstrząsającą kulminację
w zbrodni katyńskiej. Nie tylko w lasach Katynia, także w Twerze,
Charkowie i w innych, znanych i jeszcze nieznanych miejscach straceń
wymordowano obywateli II Rzeczypospolitej, ludzi tworzących podstawę
naszej państwowości, nieugiętych w służbie ojczyzny. W tym samym
czasie rodziny pomordowanych i tysiące mieszkańców przedwojennych
Kresów były zsyłane w głąb Związku Sowieckiego, gdzie ich
niewypowiedziane cierpienia znaczyły drogę polskiej Golgoty Wschodu.
Najbardziej tragiczną stacją tej drogi był Katyń. Polskich oficerów,
duchownych, urzędników, policjantów, funkcjonariuszy straży
granicznej i służby więziennej zgładzono bez procesów i wyroków.
Byli ofiarami niewypowiedzianej wojny. Zostali zamordowani z
pogwałceniem praw i konwencji cywilizowanego świata. Zdeptano ich
godność jako żołnierzy, Polaków i ludzi. Doły śmierci na zawsze
miały ukryć ciała pomordowanych i prawdę o zbrodni. Świat miał się
nigdy nie dowiedzieć. Rodzinom ofiar odebrano prawo do publicznej
żałoby, do opłakania i godnego upamiętnienia najbliższych. Ziemia
przykryła ślady zbrodni, a kłamstwo miało wymazać ją z ludzkiej
pamięci.
Ukrywanie prawdy o Katyniu - efekt decyzji tych, którzy do zbrodni
doprowadzili - stało się jednym z fundamentów polityki komunistów w
powojennej Polsce: założycielskim kłamstwem PRL. Był to czas, kiedy
za pamięć i prawdę o Katyniu płaciło się wysoką cenę. Jednak bliscy
pomordowanych i inni, odważni ludzie trwali wiernie przy tej
pamięci, bronili jej i przekazywali kolejnym pokoleniom Polaków.
Przenieśli ją przez czas komunistycznych rządów i powierzyli rodakom
wolnej, niepodległej Polsce. Dlatego im wszystkim, a zwłaszcza
Rodzinom Katyńskim, jesteśmy winni szacunek i wdzięczność. W imieniu
Rzeczypospolitej składam najgłębsze podziękowanie za to, że broniąc
pamięci o swoich bliskich, ocaliliście Państwo jakże ważny wymiar
naszej polskiej świadomości i tożsamości.
Katyń stał się bolesną raną polskiej historii, ale także na długie
dziesięciolecia zatruł relacje między Polakami i Rosjanami. Sprawmy,
by katyńska rana mogła się wreszcie w pełni zagoić i zabliźnić.
Jesteśmy już na tej drodze. My, Polacy, doceniamy działania Rosjan z
ostatnich lat. Tą drogą, która zbliża nasze narody, powinniśmy iść
dalej, nie zatrzymując się na niej ani nie cofając.
Wszystkie okoliczności zbrodni katyńskiej muszą zostać do końca
zbadane i wyjaśnione. Ważne jest, by została potwierdzona prawnie
niewinność ofiar, by ujawnione zostały wszystkie dokumenty dotyczące
tej zbrodni. Aby kłamstwo katyńskie zniknęło na zawsze z przestrzeni
publicznej. Domagamy się tych działań przede wszystkim ze względu na
pamięć ofiar i szacunek dla cierpienia ich rodzin. Ale domagamy się
ich także w imię wspólnych wartości, które muszą tworzyć fundament
zaufania i partnerstwa pomiędzy sąsiednimi narodami w całej Europie.
Oddajmy wspólnie hołd pomordowanym i pomódlmy się nad ich głowami.
Chwała bohaterom! Cześć Ich pamięci!
Przemówienie to prezydent RP Lech
Kaczyński miał wygłosić 10 kwietnia 2010 roku na Polskim Cmentarzu
Wojennym w Katyniu podczas uroczystości w 70. rocznicę zbrodni
katyńskiej.
KATYŃ - JASKÓŁKI
Ukochana, jest chłodno, ale w
powietrzu czuć wiosnę. Jaskółki śmigają nad głowami...
Kochana, nie martw się. Wytrzymaj jeszcze trochę, niedługo wrócę...
Mamo, czy pamiętasz o swoich lekach?
Kochane moje skarby, myślę o Was bez przerwy. I Wy myślcie o mnie,
bo wtedy jest mi cieplej na sercu...
Twój kochający mąż... syn... ojciec...
piękny ten las
sosny takie wysokie
jakby dźwigały niebo
na swoich gałęziach
wiosna rozpuściła ptaki po okolicy
i nad głowami słychać świst powietrza
które przecinają jaskółki
ziemia sięga już do kolan
zmienia kolor
świst jest coraz głośniejszy
szybszy od lotu ptaków
a piasek staje się ciepły
jak w letni dzień na plaży
zostaniemy w tym lesie kochana
i już na zawsze będziemy tu spacerować
tylko jaskółkom udało się odlecieć
KATYŃ
Tej nocy zgładzono Wolność
W katyńskim lesie...
Zdradzieckim strzałem w czaszkę
Pokwitowano Wrzesień.
Związano do tyłu ręce,
By w obecności kata
Nie mogła ich wznieść błagalnie
Do Boga i do świata.
Zakneblowano usta,
By w tej katyńskiej nocy
Nie mogła błagać o litość,
Ni wezwać znikąd pomocy.
W podartym jenieckim płaszczu
Martwą do rowu zepchnięto
I zasypano ziemią
Krwią na wskroś przesiąkniętą.
By zmartwychwstać nie mogła,
Ni dać znaku o sobie
I na zawsze została
W leśnym katyńskim grobie.
Pod śmiertelnym całunem
Zwiędłych katyńskich liści,
By nikt się nie doszukał,
By nikt się nie domyślił
Tej samotnej mogiły,
Tych prochów i tych kości -
Świadectwa największej hańby
I największej podłości.
- - -
Tej nocy zgładzono Prawdę
W katyńskim lesie,
Bo nawet wiatr, choć był świadkiem,
Po świecie jej nie rozniesie...
Bo tylko księżyc niemowa,
Płynąc nad smutną mogiłą,
Mógłby zaświadczyć poświatą
Jak to naprawdę było...
Bo tylko świt, który wstawał
Na kształt różowej pochodni
Mógłby wyjawić światu
Sekret ponurej zbrodni...
Bo tylko drzewa nad grobem
Stojące niby gromnice
Mogłyby liści szelestem
Wyszumieć tę tajemnicę...
Bo tylko ziemia milcząca,
Kryjąca jenieckie ciała,
Wyznać okrutną prawdę
Mogłaby - gdyby umiała.
- - -
Tej nocy sprawiedliwość
Zgładzono w katyńskim lesie...
Bo która to już wiosna?
Która zima i jesień
Minęły od tego czasu,
Od owych chwil straszliwych?
A sprawiedliwość milczy,
Nie ma jej widać wśród żywych.
Widać we wspólnym grobie
Legła przeszyta kulami -
Jak inni - z kneblem na ustach,
Z zawiązanymi oczami.
Bo jeśli jej nie zabrała,
Nie skryła katyńska gleba,
Gdy żywa - czemu nie woła,
Nie krzyczy o pomstę do nieba?
Czemu - jeśli istnieje -
Nie wstrząśnie sumieniem świata?
Czemu nie tropi, nie ściga,
Nie sądzi , nie karze kata?
- - -
Zgładzono sprawiedliwość,
Prawdę i wolność zgładzono
Zdradziecko w smoleńskim lesie
Pod obcej nocy osłoną...
Dziś jeno ptaki smutku
W lesie zawodzą żałośnie,
Jak gdyby pamiętały
O tej katyńskiej wiośnie.
Jakby wypatrywały
Wśród leśnego poszycia
Śladów jenieckiej śmierci,
Oznak byłego życia.
Czy spod dębowych liści
Albo sosnowych igiełek
Nie błyśnie szlif oficerski
Lub zardzewiały orzełek,
Strzęp zielonego munduru,
Kartka z notesu wydarta
Albo baretka spłowiała,
Pleśnią katyńską przeżarta.
I tylko p a m i ę ć została
Po tej katyńskiej nocy...
Pamięć n i e d a ł a się zgładzić,
Nie chciała ulec przemocy
I woła o s p r a w i e d l i w o ś ć
I p r a w d ę po świecie niesie -
Prawdę o jeńców tysiącach
Zgładzonych w katyńskim lesie.
Marian Hemar
GUZIKI (Pamięci kapitana Edwarda Herberta)
Tylko guziki nieugięte
przetrwały śmierć świadkowie zbrodni
z głębin wychodzą na powierzchnię
jedyny pomnik na ich grobie
są aby świadczyć Bóg policzy
i ulituje się nad nimi
lecz jak zmartwychwstać mają ciałem
kiedy są lepką cząstką ziemi
przeleciał ptak przepływa obłok
upada liść kiełkuje ślaz
i cisza jest na wysokościach
i dymi mgłą katyński las
tylko guziki nieugięte
potężny głos zamilkłych chórów
tylko guziki nieugięte
guziki z płaszczy i mundurów
Zbigniew Herbert
MATKOM OFIAR KOZIELSKA,
STAROBIELSKA, OSTASZKOWA
Przemów do mnie Chryste,
Wszak matka Twa Święta
Niepokalanego Poczęcia była,
A skąd u mnie grzesznej ma znaleźć się siła
Na ten bezmiar boleści.
Jam też syna miała.
Na chwałę Twoją jamże go chowała
A on dziś w grobie nieznaczonym leży.
Przemów do mnie Chryste,
Bo mózg nie pojmuje,
Dlaczego kwiat walorów
W swym pięknym rozkwicie
Tam, w lesie katyńskim
Przypłacił je życiem.
W czym była ich wina?
Wszak sam wróg ich przyzna,
Że hasłem ich wszystkich był -
-Bóg i Ojczyzna.-
Przemów do mnie Chryste,
Lub niech tu się skończy
ta pielgrzymka moja,
Bo usta nie wyszepcą 'Bądź wola Twoja'
Taka mnie boleść przejmuje straszliwa.
Czy mało jest ofiar od wieków zarania?
***
A wtedy drgnęła Głowa Boleściwa.
***
Bądź pomna, bez śmierci nie ma
Zmartwychwstania.
Oni już z kurzu waśń ziemskich obmyci
Przed Ojca mego majestatem stają
A tobie, jak matce mej własnej pod Krzyżem
Na znak mojej łaski Jana Pawła daję.
Niech on ci będzie Synem i ostoją
A jemu rzeknę - Synu, oto Matka Twoja. --
Wiersz napisany na obchód 40-tej rocznicy Zbrodni katyńskiej.
WIDMO KATYNIA
Ciemny bór -
Nogi grzęzną w topniejącym śniegu,
I słońce wyzute z wiosennych promieni;
Polskich mundurów przesuwa się sznur.
Już i Łaska Boża nie przenika cieni.
Myśli skazanych znasz tylko Ty, Panie,
A chwila jest krótsza niż modły w Ogrójcu.
O Jezus, Maria! Krzyk grozy zdławiony
I strzał po strzale pod czaszką stłumiony,
I twarze skrzepłe sowieckich zabójców.
Krew sączy się w mundur
Krew ciepła, wciąż ciepła.
***
Aniele Stróżu, wywiedź mnie z piekła!
***
Echo strzałów w Katyniu grzmotami wciąż bije.
I krew na mundurach jak stygmat jest świeża.
Gdzie groby nieznane Polskiego Żołnierza
I każdy stracony - a przecież wciąż żyje.
***
Boże, przez mękę, mękę konania
Daj ich Ojczyźnie Brzask Zmartwychwstania,
Wesprzyj w słabnących wolę dotrwania,
A im daj w raju odpoczywanie,
Niech Twej Miłości zadość się stanie.
Amen
KATYŃSKI LAS (Księdzu Prałatowi Zdzisławowi
Peszkowskiemu)
Las, gdzie Matka Boska płacze
A droga tam wiedzie z daleka
Od kontynentów przez morza,
Przez różne podgwiezdne szlaki
I mgły łez - jak wędrowne ptaki
I perełki modlitw tułacze.
Tam stanąłeś.
I kapłańską pełniąc ofiarę
Na tej ziemi Golgotą bolącej,
Kiełkującej Polski odrodzeniem,
Rzekłeś Boże słowa przebaczenia -
- Tak i nasze odpuść przewinienia -
Wszak wypiliśmy Ogrójca czarę.
I tam trwasz.
***
Otrzyj łzy Patronko Żołnierzy,
Rozświeć las takim blaskiem łask
Iżby łuną rozbłysły po świecie!
Zatwardziałe rozegrzały serca
Wiodąc je do leśnego kobierca -
Do prochów Polskich Rycerzy
Wieczną pełniących Ci straż.
WESTCHNIENIE I BÓL
Przez pół wieku nie było pomnika
Była miłość i pamięć i żal -
Przez pół wieku nie było prawdy
Była wiara i bezkresna dal...
I wspomnienia...... .
Bezgraniczny serca ból.
Dziś jest ziemi męczeńskiej garsteczka
Jak w zaczynie życiodajna sól.
